środa, 25 czerwca 2014

KIRKUT

Kirkut, czyli cmentarz żydowski, w Birczy położony jest obok cmentarza katolickiego. Został zniszczony podczas II wojny światowej, a wiele płyt nagrobnych Niemcy wykorzystali do budowy mostu na Sanie, a także ulic w Birczy. Na cmentarzu znajduje się około 20 zachowanych, wykonanych z piaskowca macew. Najstarszy odczytany nagrobek pochodzi z 1806. Ich symbolika jest uboga, a najczęściej wykorzystywane motywy to lwy, ptaki , korony oraz rośliny. 
Dla Żydów Kirkut jest miejscem nieczystym. Posiada on wiele zasad, a jedną z nich jest to, że gdy macewa się przewróci, ma zostać tak do końca istnienia świata. Istnieje także wiele różnic między naszym, a żydowskim cmentarzem. U nas na grób zmarłego przynosi się kwiaty, czy znicze, natomiast w kulturze żydowskiej - kamienie. Mężczyźni podczas wejścia na kirkut muszą założyć jamułkę, czyli żydowskie nakrycie głowy. 
Zdjęcie przedstawia zachowane macewy na cmentarzu. 

wtorek, 24 czerwca 2014

TARG

W XVI i XVII w. w Birczy rozwinęło się rzemiosło włókienniczo-odzieżowe, metalowe, skórzane i hutnicze. Miasteczko było liczącym się ośrodkiem handlu na skalę państwa i Europy. Handlowano tu końmi i płótnem, otrzymano również prawo składu wina węgierskiego. Bircza posiadała prawo organizowania jarmarków,które odbywały się dwa razy w tygodniu, oraz targu raz w tygodniu- w środę. Rozwój handlu spowodował rozkwit miasta, wzbogacenia się jego mieszkańców oraz wzrost liczby ludności Birczy.

Wśród ludności kupieckiej i rzemieślniczej na przestrzeni dziejów Birczy dominowali Żydzi. Posiadali oni karczmy, młyny i większość sklepów (szczególnie na początku XX wieku). Swoje towary wystawiali również na cotygodniowym targu. Handlowali głównie wyrobami metalowymi (np. kosy, sierpy czy gwoździe), artykułami spożywczymi (czekolada, cukier, chleb), wyrobami tytoniowymi. Ponadto sprzedawali leki i alkohol.


poniedziałek, 23 czerwca 2014

SYNAGOGA

Została zbudowana w XIXwieku. Podczas II wojny światowej hitlerowcy zdewastowali wystrój i wyposażenie synagogi. Po wojnie stan synagogi stale się pogarszał.  Kiedy zawalił się dach, władze gminy podjęły decyzję o zburzeniu budynku, ponieważ jego stan zagrażał bezpieczeństwu.
Jest to miejsce kultu w religii mojżeszowej. Jednak nie jest ona tylko miejscem modlitw i nabożeństw, lecz także miejscem studiowania Tory, salą zebrań, a często też siedzibą gminy żydowskiej. Synagogi w dawnej Polsce mieściły różne urzędy gminne: kancelarię, archiwum, pomieszczenia sądów rabinackich. W synagodze nie składa się ofiar, nie oddaje czci obrazom czy posągom. Nie jest ona również świątynią w pojęciu chrześcijańskim. W judaizmie jedyną i prawdziwą świątynią, w której służbę ofiarniczą sprawowali kapłani, była Świątynia Jerozolimska, zburzona przez Rzymian w 70 roku n.e. Synagoga jest przede wszystkim miejscem modlitwy, która odbywa się w niej z okazji szabatu lub innych świąt żydowskich. 

Zdjęcie przedstawia miejsce, w którym kiedyś stała synagoga.

niedziela, 22 czerwca 2014

DOM RABINA

Rabin jest przywódcą w judaizmie. Pełni on zarówno funkcje religijne, jak i administracyjne. Jest odpowiedzialny za prowadzenie szkoły zwanej cheder, opiekę nad domem modlitwy, czyli synagogi oraz pełni funkcję doradcy i sędziego. Odpowiada za organizację i prowadzenie cotygodniowych modlitw oraz obchodów najważniejszych świąt żydowskich.Rabin jest po to, aby pomagać podlegającym sobie wiernym. Wyjaśnia im zawiłe kwestie religijne, opierając się na wiedzy zdobytej podczas studiów rabinackich. Rabin to po prostu nauczyciel, osoba na tyle biegła i obeznana w prawie żydowskim i tradycji, że jest w stanie nauczać społeczność. Współcześni rabini dbają także o to, by wierni wiedzieli, które mięso jest koszerne. W tym celu wydają specjalne certyfikaty.W połowie XIX w. rabinem w Birczy był Szmuel Szapiro, syn słynnego cadyka Elimelecha z Dynowa. Cadyk to charyzmatyczny przywódca odłamu judaizmu - chasydyzmu. Stanowił dla wspólnoty wzór pobożnościœci, pokory i sprawiedliwości. Cadykowie byli otaczani powszechną czcią, ze względu na przypisywane im zdolnoœści czynienia cudów i uzdrawiania. Także po śmierci ich groby przyciągają licznych pielgrzymów. Elimelech Szapiro był założycielem dynastii cadyków dynowskich. Elimelech oraz jego rodzina pochowani są w Dynowie na wybudowanym na początku lat dziewięćdziesiątych XX wieku ohelu. Chasydzi z wielu krajów odwiedzają grób cadyka.


Dom Rabina w Birczy

sobota, 21 czerwca 2014

MYKWA

W Birczy znajduje się mykwa, która została zbudowana prawdopodobnie w XIX w. Mykwa to w judaizmie zbiornik z bieżącą wodą (niekiedy basen) do ablucji oraz mycia naczyń skalanych nieczystością rytualną. Od średniowiecza łączona była z łaźnią - również określaną tą samą nazwą.Osoby przechodzące na judaizm musiały odbyć rytualną kąpiel w mykwie – twilę, w obecności trzech świadków – Bejt din. W czasie takiej kąpieli woda powinna pochodzić z naturalnego źródła (np. deszczu), a odbywająca ją osoba powinna zanurzyć w wodzie całe ciało.Mykwę należy zbudować na ziemi lub jako nieodłączną część istniejącego budynku. Łazienki, jacuzzi lub przenośne wanny nie mogą być używane jako mykwy. Mykwa musi zawierać co najmniej 750 litrów wody deszczowej, która się do niej dostała zgodnie z bardzo szczegółowymi przepisami. W szczególnych wypadkach, kiedy nie mamy dostępu do wody deszczowej, dozwolonym jest używanie wody pochodzącej ze śniegu lub lodu naturalnego. Także w tym wypadku istnieją bardzo szczegółowe przepisy co do transportu itp.Wokół pojęcia mykwy krążą w społeczeństwie różnego rodzaju mylne poglądy. Zanurzanie się w wodzie związane jest, w sposób oczywisty i naturalny z czystością. Dodatkowo komplikuje sprawę fakt, że w trakcie historii władze zabraniały Żydom kąpieli w rzekach. Chasydzi codziennie przed modłami odbywają podobną kąpiel, wszyscy mężczyźni są natomiast zobowiązani do tego przed świętem Jom Kippur. W judaizmie ortodoksyjnym żydówki powinny odbywać kąpiele po każdej menstruacji, a także przed swoim weselem i po porodzie. Wszystko to razem przyczyniło się do pomieszania pojęć pomiędzy higieną a wymogami czystości rytualnej. Nigdy co miesięczna mykwa nie zastępowała wanny lub prysznica.

Zdjęcia przedstawia mykwę w Birczy

czwartek, 19 czerwca 2014

Nasza wycieczka

Dnia 17 czerwca 2014 r. uczniowie Gimnazjum nr 1 w Birczy urządzili wycieczkę po miejscach związanych z żydowskim dziedzictwem w naszej miejscowości. Odwiedziliśmy miejsce, w którym podczas II wony światowe mieściło się getto, mykwę, cmentarz żydowski, Wzgórze Wierzysko, targ, dom rabina i plac po synagodze. Jak wiemy, Bircza była kiedyś miastem wielokulturowym, dlatego my, chcieliśmy przywrócić pamięć kulturze żydowskiej w Birczy. Przełamaliśmy wiele stereotypów i uświadomiliśmy naszym mieszkańcom, jak ważna jest pamięć o takich wydarzeniach. Poznaliśmy osoby, które pamiętały wydarzenia sprzed, a także i po II wojnie światowej, dowiedzieliśmy się o Sprawiedliwych Wśród Narodów Świata.  W naszej wycieczce wzięło udział ponad 50 osób. Byli to mieszkańcy nie tylko Birczy, ale także Leszczawy Dolnej, Leszczawki. Swoją obecnością zaszczyciła nas dyrektor naszego gimnazjum - pani Monika Bodnar czy pani Beata Worotyłko, zastępca wójta naszej gminy. Zaprosiliśmy także Państwa Dańko, emerytowanych nauczycieli, oraz panią Ewę Ożibko, przedstawicielkę Gminnego Ośrodka Kultury i Sportu w Birczy. Ta strona ma zrelacjonować naszą wycieczkę, ale także pokazać historię Birczy, historię, jaką za sobą skrywa.